Zelf schoorsteen reinigen: zo doe je het stap voor stap

Je schoorsteen zelf reinigen is goed te doen als je de juiste gereedschappen hebt en weet wat je doet. Met een schoorsteenveger (borstel op een flexibele stang), een stofzak of afdekzeil en wat geduld haal je roet en aanslag uit het rookkanaal zonder dat je meteen een vakman hoeft te bellen. Toch is het slim om eerst te weten wanneer je het zelf kunt doen en wanneer niet.

Wanneer is zelf schoorsteen reinigen verstandig?

Zelf reinigen werkt het beste bij een rechte of licht gebogen schoorsteen met een beperkte aanslag van roet. Gebruik je een houtkachel of open haard regelmatig? Dan bouw je elke stookperiode roet op in het rookkanaal. Dat roet is de zachte, donkere laag die je gemakkelijk los kunt borstelen. Zolang het alleen om roet gaat en de schoorsteen geen ingewikkelde bochten heeft, kun je dit prima zelf aanpakken.

Ga je niet zelf reinigen als er een dikke laag creosoot zit. Creosoot is een harde, teerachtige laag die ontstaat bij onvolledige verbranding, bijvoorbeeld als je vochtig hout stookt. Die laag is brandgevaarlijk en vraag je om professionele verwijdering. Twijfel je of je met roet of creosoot te maken hebt? Kras dan even met een schroevendraaier tegen de wand van het rookkanaal. Roet valt los als zwart stof; creosoot is hard, glanzend of korrelig.

Dit heb je nodig

• Een schoorsteenveegborstel die past bij de diameter van je rookkanaal (ronde of vierkante vorm)
• Flexibele verlengstangen die je aan elkaar schroeft
• Een stofzak of grote afdekdoek voor de haard of kachel
• Afplakfolie of plastic om de kamer te beschermen
• Stofbril en stofmasker (P2 of FFP2)
• Werkkledij die vuil mag worden
• Een stofzuiger met fijn filter of een HEPA-stofzuiger

De meeste van deze spullen zijn te huur bij gereedschapsverhuur of te koop bij bouwmarkten. Een complete reinigingsset kost naar schatting rond de 30 tot 60 euro in 2026 als je die aanschaft. Huren is goedkoper als je het maar één keer per jaar doet.

Stap voor stap: zelf je schoorsteen vegen

Stap 1: bescherm de ruimte. Leg een afdekdoek voor de haard of kachel. Plak eventueel plastic folie om de omgeving af te dekken. Roet verspreidt zich verder dan je denkt. Sluit deuren naar andere kamers.

Stap 2: sluit de rookklep of plaats een stofzak. Veel mensen plakken een plastic zak met tape over de haardopening zodat roet niet de kamer in valt. Laat een kleine opening voor de stangen. Heb je een rookklep? Laat die open zodat je er doorheen kunt werken.

Stap 3: werk van boven naar beneden (dak) of van beneden (woonkamer), afhankelijk van je situatie. Werken vanaf het dak geeft het beste resultaat: je duwt het roet naar beneden en het valt in de haard. Zorg voor een goede ladder en zeker veilig schoeisel. Werk je van binnenuit, dan borstelt het roet omlaag maar waaiert er ook wat op.

Stap 4: schroef de stangen aan elkaar en schuif de borstel in het kanaal. Beweeg de borstel op en neer met een draaiende beweging. Voeg stuk voor stuk verlengstangen toe totdat je het volledige kanaal hebt gereinigd. Zet geen grote kracht: de borstel doet het werk.

Stap 5: verwijder het roet onderin. Haal de stofzak weg of open de haardklep voorzichtig. Het roet ligt nu op de bodem van de haard of in de asvangbak. Schep het los roet op en zuig de rest op met de stofzuiger.

Stap 6: controleer het rookkanaal. Schijn met een zaklamp omhoog in de schoorsteen. Zie je daglicht bovenaan? Dan zit er geen verstopping meer. Zie je gaten in de voegen, scheuren of andere schade? Noteer dat voor een vakman.

Hoe vaak moet je de schoorsteen reinigen?

Bij normaal gebruik van een houtkachel of open haard is één keer per jaar de standaard, bij voorkeur aan het einde van het stookseizoen of vlak voor het nieuwe seizoen begint. Stook je intensief of gebruik je veel hout met een hoog vochtgehalte, dan kan twee keer per jaar verstandig zijn. Een schone schoorsteen trekt beter, vermindert het risico op schoorsteenbrand en zorgt voor een veiligere verbranding.

Wanneer schakel je toch een vakman in?

Er zijn situaties waarin je beter niet zelf aan de slag gaat. Denk aan een schoorsteen met veel bochten of een onbekende indeling, zichtbare scheuren of losjes voegwerk, een sterke creosootlaag, of als je geen veilige toegang tot het dak hebt. In sommige gemeenten of bij bepaalde verzekeringen is een keuring door een erkende schoorsteenveger verplicht. Vraag dit na bij je verzekeraar, want schade door brand als gevolg van een ongekeurde schoorsteen kan leiden tot problemen met je uitkering.

Zelf je schoorsteen reinigen bespaart geld en is goed haalbaar als de situatie het toelaat. Neem de tijd voor een goede voorbereiding, gebruik de juiste beschermingsmiddelen en wees eerlijk over wat je ziet. Twijfel je na de reiniging aan de toestand van het kanaal, laat het dan even nakijken. Een kwartier inspectie door een vakman kost weinig en geeft veel zekerheid voor het nieuwe stookseizoen.